Posted by: lmfilio | December 23, 2008

Ang Unang Pasko

Pagaaral at Kapaskuhan

Para sa mga Filipino, Pasko na yata ang pinakamasaya at pinakamahalagang pagdiriwang na ginaganap taon-taon. Dahil dito, nakilala sa buong mundo ang Filipinas na maagang sumasalubong sa espesyal na araw na ito. Biruin mo, October pa lang may Christmas decor na sa bahay. November pa lang marami na ang nangangaroling sa kalye at marami ang nagpapatugtog ng Christmas songs. At kung Disyembre naman, siyam na gabi nagsisimba ang karamihan upang ipangilin ang mga araw pagsapit ng pasko.

Regalo. Reunion. Christmas Party. Christmas shopping. Trapik. Gala. Gimik. At dahil sa sobrang daming pinagkakaabahan at sa sobrang daming gagawin, madalas mabale-wala o minsan maisantabi ang pag-aaral tungkol sa tunay na istorya kapaskuhan.

 “Alam na namin yan” ang wika ng karamihan. “Ilang beses ko nang narinig ang kuwentong yan.”

 “Ay naku, Kuya Lance, maraming sermon na ang narinig ko tungkol sa pagsilang ng tagapagligtas. Di ba yan yung Matabang lalaki na nakatira na Norht pole at namimigay ng regalo tuwing pasko? Meron pa bang bago sa istoryang yan?”

Dahil dito, na-challenge po ang inyong lingkod na personal na magsaliksik upang ako mismo, sa aking sarili, tukuyin kung meron pa ngang bago sa istorya ng kapaskuhan. Talaga bang naiintindihan ko ang tunay na diwa nito?

At alam nyo po ang aking natutunan: Marami po pala akong hindi naiintindihan. Nalaman ko na halos lahat pala ng alam ko tungkol sa istorya ng pagsilang ni Hesus, base lamang sa mga pira-pirasong kwento na narinig ko sa Sunday School, sermon, palabas sa TV o pelikula at hindi mismo galing diretso teksto ng Bibliya.

Ito po ang nais kong ibahagi sa iyo ngayong gabi: ang mga bagay na natuklasan ko sa teksto ng Bibliya tungkol sa tunay na diwa ng kapaskuhan. Ano ang ibig sabihin ng istorya ng pagsilang ni Hesus? Ano ba ang kahalagan nito ngayon sa ating buhay? 

Konteksto at Teksto

Ngunit bago po ang lahat nais ko munang ipaliwanag sa bawat isa ang relasyon ng “konteksto” at “teksto”. Marami na sa atin ang pamilyar sa salitang “teksto”. Ito ang mga talata na nababasa natin sa Bibliya.

Pero ano ba “konteksto”? 

Ang “konteksto”, ang ginagamit upang tukuyin at ipaliwanag ang ibig sabihin ng isang “teksto” (dito po ang diin) na naaayon sa bagay at pangyayari nuong isinulat ito. Ang tawag po dito, “historical background”. Ang bawa’t teksto’y isinulat na mayroong pinanggagalingan at ang susi upang maunawaan ito ng tama at lubusan, kailangan munang unawain ang orihinal na konteksto mula sa orihinal na historical background nito.

To illustrate:

Kunwari magpapakuha ka ng picture sa isang studio dyan sa SM MOA. At dahil high-tech na yon, sabi syo ng photographer mag-pose lamang sa likod ng isang puting toldang at mamya lalagyan na lang ito ng iba’t-ibang klaseng background, depende kung anong gusto mo. Mayroon silang background na may beach, disyerto o sa mala-yelong bundok sa North pole.

slide-1Ngayon, ang pinili ng photographer na “background” beach. Pero dahil umuulan nuon, ang suot mo “jacket” at mayroon ka pang dalang payong. Kaya nuong lumabas yung picture, napansin mo agad na ang sagwa nito dahil wala sa konteksto ang suot mo para isang beach na background.

Ganito din sa pag-aaral ng Bibliya, kailangan magkatugma ang teksto mo sa mga bagay at pangyayari nuong isunulat ito. Kailangan, nasa konteksto ka. Ngunit ang madalas, katulad po ng illustrasyon, ipinilit po natin pagsamahin ang hindi makatugmang teksto at background kahit pa sa unang tingin pa lang masagwa na ito.

Ang istorya ng kapaskuhan madalas ipaliwanag sa pangkalakuyang background. Madalas ihalintulad ang pagbibigay ng regalo sa ginagawang pagbigay ng tatlong “hari” o worse kay santa claus at ang parol o Christmas lights sa tala ng Bethelem. Ngunit ito’y katulad ng pagsusuot ng jacket sa likod ng isang beach background.

Wala ito sa konteksto.

Kaya nga ang kailangan, balikan ang orihinal na pangyayari nuong panahon na isinulat teksto. At upang mas maunawan po natin ito, ipapaliwanag ko po sa inyo ang istorya ng kapaskuhan, ayon kay Lukas, kabanata 1 hanggang 2 at gagamitin ko po ang kasaysayan ng Emperyong Romano upang bigyaan-diin ang konteksto nito.  

Ngayon, maliban sa pag-aaral ng “historial background” upang malaman ang tunay na konteksto ng isang teksto, kailangan po nating aralin ang buong teksto at hindi lamang ang pira-piraso nito.

Alam nyo po, marami pala sa mga natutunan ko nuon tungkol sa istorya ng kapaskuhan, wala sa konteksto at ngayon ko lamang ito napansin. Marami nga akong alam na istorya ng kapaskuhan pero pira-piraso ito at kalimitan hindi makakatugma. Una, may nagtanong sa akin, bakit si Josue kinausap sa panaginip pero si Maria, kinausap diretso ni angel Gabriel?

Bakit sila di magkatugma?

slide-21Kase katulad din yan nung illustration natin kanina, halimbawa ang pilini ng photographer na background, umuulan, ngayon isang bahagi lang ang katawan mo (kamay na may hawak na payong) ang ipinakita sayo. Nasa konteksto sana yung isang bahagi pero nuong ipinakita ang buong picture mo, naka-shorts ka pala at naka-shades. Wala ka pala sa konteksto kung titignan sa kabuoan.

Ganun din sa istorya ng kapaskuhan, nuon basta alam ko may sabsaban, duon pinaganak si Hesus ni Maria kasama si Jose at duon din nagpunta sa tatlong “hari” at mga pastol ng tupa.
Ok na sana ito pero nuong binasa ko ang buong teksto, hindi pala ito ang buong istorya sapagkat bahagi lamang ito ng kabuoan. Maaring nasa konteksto ako sa isang maliit na bahagi pero kung titignan na sa kabuoan, “out of context” na pala ako. Ang tawag ko po dito, “false emphasis”. Belen, tala at Tatlong hari, nabibigayang-diin yung mga bagay na wala namang orihinal na emphasis mula sa awtor nito.

Ngayon, upang mas lalo po nating maunawaan, ipapaliwanag ko po sa inyo ang buong istorya ng kapaskuhan ayon naman kay Mateo gamit ang buong teksto nito mula sa Mateo 1:18 hanggang 2:23. Duon, ipapakita ko po inyo ang istorya sa kabuoan at kung orihinal na emphasis ng awtor nito.

Game na?

slide-3

 

Ngapala, kung sino man ang interesado, ang sermon ko po ngayon gabi’y base sa isang libro na ang pamagat “The First Christmas” sa panulat ni Marcus Borg at John Dominic Crossan. Mabibili po ito online sa www.harpercollinebooks.com

 

Dalawang Istorya ng Pasko 

Ligid sa kaalaman ng karamihan, mayroon dalawang, hindi isa, istorya ng kapaskuhan. Ito’y matatagpuan sa Mateo at Lukas parehong unang dalawang kabanata. (Mateo 1-2 and Luke 1-2). Mas mahaba ang istorya sa Lukas at ito po ang mas sikat kaya madalas nakakaliktaan ang istorya ni Mateo kase ipinanghahalo na lamang ito sa istorya ni Lukas. Mabubunga ito ng hindi magkakatugmang pagunawa sa mga pangyayari sapagkat magkakaibang ang mga ito. Dahil dito kailangan po siyang pag-aralan ng makahiwalay upang tukuyin kung saan nila magkatugma at saan sila magkaiba.

Hesus ang Bagong Moses

slide-4May isang batang lalaki ang ipapanganak ngunit mayroong panganib. May isang lider na gustong pigilan ito sa pamamagitan ng pagpaslang mga bata kaya’t kinailangang itakas ang bata upang iligtas sa tiyak na kamatayan.

Pamilyar po ba ang istoryang ito?

Opo. Ito ang istorya ni Moses na siyang nanguna sa paglisan ng mga Hudyo sa Ehipto mula sa kamay ng malupit na Parao. Kung isa ka pong Hudyo nuong panahon ni Mateo at nabasa mo ang kanyang isunulat, ito ang emphasis na mapapansin mo. Para po kay Mateo, sa pagsilang ni Hesus nagagap ang isang kakaibang Exodo. Ngunit ito’y hindi lamang paglaya mula sa isang malupit na pamumuno patungo sa lupain ng pangako kundi paglaya sa pamumuno ng kasalanan at kamatayan dito sa sanlibutan. Ang istorya ng pasko ayon kay Mateo ang sumasadula sa kapangyarihan ng Dios, sa kanyang katapatan sa pangako, at sa kanyang pagliligtas sa mundo. Ito’y nangyari sa kabila ng planong pagpipigil ng mga taong naghahari-hari dito sa mundo. Ipinapakita ni Mateo sa mga Hudyong makababasa ng kanyang ebanghelyo na si Hesus ang katuparan ng lumang tipan. Siya ang nagpasimula ng isang bagong tipan.

Ang tema po ng katuparan ng lumang tipan at pagbubukas ng bagong tipan ay mas makikita po natin sa sulat ni Lukas 1-2. Kapansin-pansin dito nag-aagree pareho si Mateo at Lukas na ito ang tunay na-ibig sabihin ng pagdating ng Mesias mula sa Israel upang iligtas ang buong mundo.

slide-5Marahil marami sa atin ang hindi pamilyar sa istorya ng kapanganakan ni Juan Bautista, lalo na siguro sa kahalagan nito sa istorya ng kapaskuhan. Personally, hindi ko siya madalas na papansin kase I always assumed na walang siyang konesyon kay Hesus. Ngunit kung ipagkukumpara natin ang dalawang ang istorya ni Juan Baustista at ni Hesus, kapansin-pansin ang emphasis sa pagdadalang-tao. Tanong: Sino sa lumang tipan ang hindi magka-anak dahil sa katandaan ngunit dahil sa pangako ng Dios, nagkaroon ng isang anak na lalaki? (Abraham, Sarah at Isaac).

Pansinin po naman natin ang pagkakaiba. Ayon kay Lukas, kinausap ng isang anghel si Zecharias habang nag-aalay ito sa loob ng templo. Ang sabi ng anghel, magkakaroon siya ng anak kay Elizabeth ngunit nangatwiran ito na matanda na silang mag-asawa at hindi na maaaring magkaanak. Ano ang dahilan kung bakit sila hindi na mag-kakaanak? Menopaused na silang dalawa.  Ngayon, ayon naman kay Lukas, nang lapitan ng angel si Maria at sabihin ng kakaanak siya ng isang lalaki, ano ang dahilang sinabi ni Maria bakit hindi siya maaaring maka-anak? Hindi man lamang siya nagagalaw ng kanyang asawang si Jose.

Pansinin: Si Zecharias at Elizabeth, menopaused man sila ngunit maari pa rin mabuntis si Elizabeth kung makikisiping si Zecharias sa kanya. Physically, the baby could still be born out of the doing of the parents. Ngunit kay Maria na binibigyang diin ni Lukas, it is physically impossible na manganak si Maria ng isang sanggol sapagkat walang pang nakikipagtalik sa kanya. Ito rin ang sinabi mismo ni Mateo kay Jose sa kanyang panaginip: “Huwag silang matakot at asawahin niya si Maria sapagkat ang bata sa kanyang tiyan ang galing mismo sa Dios!

Sa pagkukumparang ni Lukas kay Juan at Hesus, ipinapakita niya that God did something He has never done before. He did something that was never to be found in the history of the Jewish people. It was the biggest surprised God ever made for mankind. He gave his one and only Son! God became flesh and dwelt among men. It is the biggest surprised in the world!

Hesus ang Tunay na Hari ng ng mundo

At kung matupad ng lumang tipan sa pagdating ng bagon tipan dahil kay Hesus, ang Anak ng Dios, ano ang naging ibig sabihin nito sa taong katulad natin na hindi mga Hudyo?

Dito gagamit po akong muli ang sulat ni Lukas sa 1-2 at ibabangga sa isang background nuong nabubuhay pa ang mga alagad. Nuong panahon ng mga disipolo, mayroon isang kaharian na naghahari. Nuong dumating ang Mesias, ang Hari ng Israel, may isang kaharian na namumuno sa buong sanlibutan. Ito ang Emperyong Romano ni Cesar. At para sa Roma, hindi si Hesus ang hari ng mga Hudyo kundi si Herodes. Para sa kanila, hindi si Hesus ang anak ng Dios kung si Augustus na anak ng isang Greek god na si Apollo at taga-lupang si Atia. Para sa kanila, si Augustus ang tagapagdala ng mabuting balita, siya ang tagapagbigay ng kapayapaan sa buong mundo! Nabanggit po ng pastor na si Hesus ay hindi isang rebelled kundi isang rebolusyonaryo. Imaginin nyo na lang po ang kanyang mga alagad na nagpapangalat ng katuruan ang tunay na anak ng Dios, si Hesus at hindi si Cesar, ang tagapagligtas ng mundo, si Hesus at hindi Augustus, ang kapayapaan sa mundo, dumationg dahil kay Hesus at hindi sa Roma. Looking things this way, it will not be hard for us to imagine that Paul and Peter were slaughtered by the Roman Empire because of these sidious messages.

Ngunit ganun pa man ang nangyari sa panahon nila ngunit sa panahon ngayon ito ang tiyak: Ang Emperyo ng Roma ngayon nandun sa Europa, sa lugar na dinadayo na lamang ng mga turista upang silayan ang dating kinang ng tagumpay na ngayon’y wala na ngunit ang Iglesiang itinayo ng mga disipolo sa batuhan panulok ni Hesu-kristo, narito pa rin nakatayo, dalawang libong taon na ang nakararaan.

Joy to the World

Joy to the world the Lord is come. Ito lamang po ang natatanging tugon ang mararapat sa istoryang binigay sa tin ni Mateo at Lukas. Si Hesus ang katuparan ng lumang tipan at nagdala sa atin ng bagong tipan. Isinilang ang anak ng Dios, isang bagay na sumopresa sa mga Hudyo maging sa mga Griyego at maging sa ating panahon ngayon. Si Hesus ang tunay na Anak ng Dios, ang tagapagligtas ng sanlibutan, ang tagapagdala ng kapayapaan at mabuting balita sa mundo. Palakpakan po natin ang Dios na gumawa na lahat ng ito. Siya lamang ang karapat-dapat nating bigyan ng pagpapupuri sapagkay siya lamang ang gumawa nitong lahat.

Joy! Joy! Joy!

About these ads

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Categories

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: